بایگانی دسته: اصلاح خاک رسی سنگین

آهک چیست؟کاربرد آهک در کشاورزی و باغداری

آهک یا کلسیم اکسید با فرمول شیمیایی CaO

یک ماده بی‌بو به رنگ سفید یا سفید خاکستری و به شکل جامد سخت است که پوست و چشم را به‌شدت دچار سوزش می‌کند.

از جمله موادی است که کارایی آن از دوران باستان، توسط بشر شناخته شده‌ است و از آن در ساخت انواع بناها و برای اتصال محکم‌تر قطعات سنگ یا چوب به‌کار گرفته می‌شد.

زمان درازی است که معماران قدیمی در خاورمیانه  شفته آهکی (ملات دوغاب آهک و خاک)، ساروج (ملات دوغاب آهک و خاکستر) و ملات آهک آبی را می‌شناسند و با آن‌ها ساختمان می‌سازند.

پس از جنگ جهانی دوم، در کشورهای صنعتی هم برای پایدارکردن زمین، به‌ویژه برای پی‌سازی راه و جلوگیری از روییدن گیاه و روزدن آب در بستر، شانه‌ها و دامنه‌های راه و باندهای پرواز و ایستگاه‌های هواپیما، شفته آهکی مصرف می‌شود. با شفته آهکی پی‌سازی و آب‌بندی می‌کنند.

جنس آهک

جنس آهک بازاری (آهک زنده) بستگی به جسم‌های بیگانه در آن دارد. اگر سنگ آهک بیش از ۹۰درصد وزنش کربنات کلسیم داشته باشد، آهکی که از آن پخته شود آهک پرمایه و هرگاه کربنات کلسیم کمتر از ۷۵درصد وزنش باشد، آهکی که از آن پخته شود آهک کم‌مایه است.

آهک مرده و آب آهک

هرگاه بر روی کلسیم اکسید (آهک زنده) آب ریخته شود، بر اثر واکنش با آب، گرما ایجاد می‌کند که موجب بخار شدن قسمتی از آب می‌شود.

در این عمل، آهک بر اثر جذب آب، متورم شده و سپس به‌صورت گرد سفیدی درمی‌آید که دراصطلاح آهک مرده نامیده می‌شود (زیرا در تماس با آب، دیگر واکنشی از خود نشان نمی‌دهد). این عمل را شکفته‌شدن آهک نیز می‌گویند.

هرگاه مقداری آب به آهک مرده اضافه شود، به شیرآهک تبدیل می‌شود که اگر آن را صاف کنیم، محلول زلالی که در حقیقت محلول سیرشده کلسیم هیدروکسید در آب است، حاصل می‌شود که به آب آهک موسوم است. آب آهک کاربردهای بسیاری در صنایع شیمیایی دارد.

برای نمونه در تهیه سدیم هیدروکسید، آمونیاک، هیدروکسید فلزات، پرکلرین و به‌ویژه در استخراج منیزیم از آب دریا به‌کار می‌رود.

ویژگی‌های آهک

آهک سفید رنگ است که پس از پختن سنگ آهک به دست می‌آید. وزن ویژه آن ۳/۰۸ تا ۳/۳۰ g/cm³ می‌باشد که بستگی به درجه گرمای پختن سنگ آهک دارد که هر چه زیادتر شود، آهک پخته، کندتر با آب ترکیب می‌شود.

در گرمای بیش از ۱۰۰۰ درجه، آهک اندکی جمع می‌شود و سطح رویه‌اش کمی کاهش می‌یابد، با آب به کندی ترکیب شده، شکفتن آن کند می‌گردد. آهک در گرمای ۲۵۸۰ تا ۲۷۵۰ درجه و فشار یک بار (اتمسفر) به حالت مایع تغییر فاز می‌دهد.

آهک بلوری به شکل مکعب بی‌رنگ با ته رنگ زرد است. درجه سختی آن به ۳ تا ۴ می‌رسد. آب به کندی از سطح آهک بلوری به درون آن نشست می‌کند. اگر گرد بلور آهک را در آب بریزند پس از چند دقیقه با حالت انفجاری مانندی با هم ترکیب می‌شود.

هر گاه گرد آهک را در گرمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه نگاه دارند، دانه‌های آن به همدیگر می‌چسبند و بلور می‌گردند که کم‌کم دانه‌های بلور شده درشت می‌شوند. در عین حال آهک به عنوان یک تنظیم‌کننده اسیدی یا بازی بودن مواد مورد استفاده قرار می‌گیرد در عین حال آهک به عنوان ضد عفونی‌کننده در مراکز پرورش دام و طیور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مصارف آهک

  1. حرارت: زمانی که آب به آهک زنده اضافه شود، در طی فراینده هیدراته شدن از خود انرژی گرمایی آزاد می‌کند.
  2. نور: هنگامی که آهک در حدود ۲۴۰۰ درجه سانتیگراد حرارت ببیند نوعی درخشش از خود ایجاد می‌کند. این تولید نور به نور آهک شهرت دارد و تا قبل از اختراع الکتریسیته کاربرد داشته‌است.
  3. سیمان: اکسید کلسیم یکی از ضروری‌ترین اجزاء تولید سیمان می‌باشد.
  4. بیو دیزل: در تولید سوخت زیستی به عنوان یک ماده قلیایی کاربرد دارد.
  5. صنایع پتروشیمی: ترکیبی از آهک و فنولفتالین در منابع ذخیره آب پتروشیمی‌ها برای تشخیص pH آب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  6. کاغذ سازی: از اکسید کلسیم در صنایع کاغذسازی برای بازیافت هیدروکسید سدیم از کربنات سدیم استفاده می‌شود.
  7. گچ: مردمان پیش از تاریخ از گچ پایه آهکی برای ساخت سرپناه استفاده می‌کردند که برخی از سازه‌های آن زمان هنوز پس از ۱۹ قرن همچنان پابرجا است.
  8. صنایع شیمیایی: از اکسید کلسیم برای حذف دی‌اکسید گوگرد از اگزوز در فرآیندی معروف به «گوگردزدایی گاز دودکش» استفاده می‌شود.

نقش و کاربرد آهک در کشاورزی

آهک کشاورزی شامل انواع مختلف اهک نظیر سنگ آهک ، آهک کشاورزی ، آهک زنده ، آهک هیدراته و گچ می شود. آهک در کشاورزی به واسطه دارای بودن عنصر کلسیم که منشاء آن کربنات کلسیم بوده و ممکن است با توجه به محل پیدایش دارای عناصر دیگری مانند منیزیم نیز باشد دارای اهمیت است.

هر نوع آهکی که در کشاورزی استفاده می شود اعم از آهک زنده و آهک هیدراته باید به صورت پودری مورد استفاده قرار گیرد. نقش و کاربرد آهک در کشاورزی به موارد مختلف تقسیم بندی می شود که از جمله می توان به این موارد اشاره نمود:

آهک یک منبع مناسب برای تامین کلسیم و منیزیم جهت تغذیه گیاهان محسوب می شود.

قادر است میزان ماندگاری آب در خاک را افزایش دهد.

حالت اسیدی برخی از خاک ها را که موجب کاهش توان گیاهان برای رشد می شود را تصحیح می نماید.

عناصر اساسی مورد نیاز گیاهان نظیر پتاس ، فسفر و ازت را به میزان بیشتری در اختیار گیاهان می گذارد.

با وجود مزایای آهک برای گیاهان ، ممکن است برخی خاک ها دارای میزان بالایی از آهک باشند. برای افزایش کارایی آهک موجود در خاک می توان از کود های سولفاته و اسیدی و یا اسید سولفوریک استفاده نمود.

چنانچه قصد استفاده از آهک برای تصحیح Ph خاک را دارید ، ابتدا باید از روش آزمون خاک برای سنجش میزان کمبود ها استفاده کرد تا بتوان مناسب ترین مقدار آهک و دیگر مواد مورد نیاز را به کار برد. به جز انواع آهک زنده و آهک هیدراته و گچ و … ، از آهک دولومیتی هم در کشاورزی استفاده می شود. آهک دولومیتی دارای میزان کمتری کلسیم بوده ولی در عوض حاوی منیزیم است که برای رشد گیاهان ضروری می باشد.

آهک هیدراته در مزارع پرورش دام و طیور به منظور خشک کردن و ضدعفونی محل نیز مصرف می شود.

برخی عوامل چون آبیاری و بارش بیش از حد و یا چرای دائمی دام موجب افزایش اسیدیته خاک شده و رشد گیاهان را با مشکل مواجه می سازد. بهترین راه افزایش pH خاک در چنین مواردی استفاده از آهک می باشد. آهک همچنین سبب افزایش تجمع کلسیم در گیاهان شده و برای افزایش سلامت و استخوان بندی حیوانات چرنده و افزایش شیر دهی دام بسیار مفید است.

در علوم کشاورزی: کشتکار گلخانه – پرورش ماهی سرد آبی و گرم آبی-کشت قارچ-طراحی فضای سبز-گاوداری صنعتی

مزایای آهک پاشی و معایب آهک پاشی :

  1. حذف عوامل بیماری زا و ضد عفونی نمودن محیط ۲. استحکام خاک استخر
  2. جلوگیری از نوسانات شدید Ph طی دوره پرورش ۳. خنثی نمودن آب های اسیدی
  3. حذف حیوانات مزاحم ( لارو ماهیان هرز – لارو قورباغه و … ) حذف جلب ها و گیاهان آبزی
  4. حذف لجن ایجاد شده در کف استخر ( از طریق تبدیل مواد آلی به معدنی )
  5. مقدار آهک مصرفی بستگی به نوع آهک و Ph و نوع خاک دارند .

انواع آهک :

  1. آهک کشاورزی:سنگ معدنی خرد شده و پخته شده ( در صورت جذب آب تولید حرارت و گاز می کند )مقدار مصرف ۲۲۰۰ کیلوگرم در هکتار البته با توجه به آنالیز و نوع خاک کشاورزی با توصیه کارشناس متغییر است.
  2. آهک زنده:سنگ معدنی خرد شده و پخته شده ( در صورت جذب آب تولید حرارت و گاز می کند ).مقدارمصرف ۲۰۰ کیلوگرم درهکتار
  3. آهک ساختمانی:آهک زنده آب دیده که به صورت پودر درآمده است . مقدار مصرف ۱۱۰ کیلوگرم در هکتار
  4. سنگ آهک:قطعه های بزرگ سنگی که پس از ایجاد تغییرات به شکل آهک معمولی درخواهد آمد .مقدار مصرف ۱۱۰۰ در هکتار میباشد.
  5. آهک شکفته:آهک یا آهک زنده یا آهک آب ندیده یا آهک نشکفته، خیلی سریع با آب ترکیب می‌شود و آهک شکفته یا آهک آب دیده یا آهک کشته می‌گردد. آهک شکفته در گرمای ۴۰۰ درجه سانتی‌گراد و فشار یک بار (اتمسفر)، آب شیمیایی خود را پس می‌دهد و به آهک زنده و آب تبدیل می‌شود. آهک زنده را به روش تر، یا خشک، یا با بخار آب شکفته می‌کنند.
  6. آهک منیزیمی:آهک منیزیمی حاوی بیش از ۵٪ منیزیم اکسید یا ۵٪-۳۵٪ منیزیم کربنات است. آهک دولومیتی نوعی آهک منیزیمی با بیش از ۳۵٪-۴۶٪ محتوای منیزیم می‌باشد. آهک نوع S که برای ترکیب با سیمان پرتلند جهت استفاده در امور ساختمان‌سازی استفاده می‌شود عموماً از نوع آهک منیزیمی است که تحت حرارت و فشار تولید شده و در ملات سیمان با آهک و گچ به کار می‌رود.

از لحاظ کیفیت آهک زنده بهتر از انواع دیگر خواهد بود و پس از آن آهک ساختمانی به دلیل نیاز به حجم کم مصرفی در اولویت بعدی قرار می گیرد .

میزان آهک ها بر اساس جدول زیر می توان برآورد کرد :

نوع آهک ضربدر عدد مقدار مورد نیاز آهک از نوع
کشاورزی ۵۶% آهک زنده
کشاورزی ۷۴% آهک ساختمانی
زنده ۷۹/۱ آهک کشاورزی
زنده ۳۲/۱ آهک ساختمانی
ساختمانی ۷۶/. آهک زنده
ساختمانی ۳۵/۱ آهک کشاورزی

آهک مورد نیاز ( برای یک هکتار ) بر اساس Ph و نوع خاک :

Ph  خاک خاک رسی خاک رسی شنی خاک شنی خاک لومی شنی
کمتر از ۴ ۴۰۰۰ ۲۰۰۰ ۱۵۰۰ ۵۱۰۰
بین ۵/۴-۴ ۳۰۰۰ ۱۵۰۰ ۱۲۵۰ ۴۲۰۰
بین ۵-۵/۴ ۱۵۰۰ ۱۲۵۰ ۱۰۰۰ ۳۴۰۰
بین ۵/۵-۵ ۱۰۰۰ ۷۵۰ ۴۰۰ ۲۵۰۰
بین ۶-۵/۵ ۷۵۰ ۵۰۰ ۲۵۰ ۱۵۰۰
بین ۵/۶-۶ ۵۰۰ ۵۰۰ ۲۵۰ ۸۰۰

مشخصات آهک خوب :

  1. دارای رنگ سفید روشن باشد.
  2. کاملا به حالت پودر باشد .
  3. آب دار وخیس نباشد .

معایب آهک پاشی :

در صورت عدم رعایت میزان و در نظر نگرفتن شرایط محیط امکان افزایش بیش از حد Ph استخر وجود دارد . در مواقعی از آهک استفاده می شود نمی بایست کودهای فسفاته به طور هم زمان با آن به استخر وارد شد چون باعث ته نشین شدن فسفر و از دست رفتن آن به میزان ۸۰ تا ۹۰ درصد می شود . ( اثر متقابل آهک و کودهای شیمیایی ) .

نحوه پاشیدن آهک به صورت کپه ای در نقاط مختلف استخر و پخش کردن آن در تمامی سطح و بدنه ها می باشد در محله های عمیق تر و نزدیک خروجی آب بایست مقدار بیشتری آهک پاشیده شود . آهک پاشی باید در روزهای آفتابی در جهت وزش باد و به محیط مرطوب داده شود . آهک خود به عنوان یک کود نیز در تامین کلسیم مورد نیاز استخر عمل می کند .

مقالات مرتبط:

  1. ارزیابی چند عصارهگیر شیمیایی جهت تعیین روی قابل استفاده نهالهای پسته در برخیاز خاکهای آهکی رفسنجان
  2. مقاله نقش آهک و مواد آلی در میزان تجمع عناصر سنگین در خاک و گیاه در اراضی تحت تاثیر فاضلاب صنعتی

کاربرد سولفات روی در کشاورزی و باغداری

سولفات روی

(به انگلیسی: Zinc sulfate) (ZnSO4) یک نوع ترکیب معدنی است.
سولفات روی (زینک سولفات) جامدی بلورین و بی رنگ است. این نمک به صورت بلورهای یک، شش و هفت آبه و یا نمک بدون آب وجود دارد. در میان اشکال مختلف سولفات روی هفت آبه (ZnSO4 .7H2O) دارای اهمیت خاصی می باشد.
خاکهایی که دارای کمبود روی هستند، اگر عرضه روی کافی نباشد گیاه با وجود هر گونه حساسیتی که به کمبود روی داشته باشد، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. ذرت، گندم، برنج، سویا، نخود، سورگوم، مرکبات و انگور (بسیار حساس) همه نحت تاًثیر کمبود روی هستند. درختان مرکبات در جنوب و شمال ایران نسبت به سایر درختان میوه مثل سیب ، گلابی و هلو نسبت به کمبود روی حساستر هستند. برخی محصولاتی که نسبت به کمبود روی مقاوم هستند عبارتند از هویچ، سبزیجات و جو . همچنین در خاکهایی که دارای کمبود روی هستند، اگر عرضه روی کافی نباشد گیاه با وجود هر گونه حساسیتی که به کمبود روی داشته باشد، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.، روی عنصری است که در مقادیر کم و حیاتی برای گیاه لازم است تا اجازه فعالیتهای فیزیولوژیک را به گیاه داده و این فعالیت ها نقش مهمی در فرایندهای فتوسنتز و تشکیل قند، سنتز پروتیین، حاصلخیزی و رشد و مقاومت در برابر بیماری دارند. هنگامیکه کمبود روی رخ می­دهد این فعالیتهای فیزیولوژیک تضعیف شده و سلامت و حاصلخیزی گیاه بسیار تحت تاًثیر قرار می­گیرد که باعث افت محصول و پایین آمدن کیفیت آن می­شود. در میان ریزمغذی های اصلی ، سولفات روی فواید بسیاری دارد، تشخیص کمبود آن در محصولات بسیار آسان است، معمولاً تجزیه خاک و برگ نتایج خوبی در مورد احتمال وقوع کمبود می­دهد و هنگامیکه کمبود رخ داده و یا گیاه در معرض کمبود روی قرار دارد روشهای متعددی برای بهبود سریع و مؤثر کمبود وجود دارد. حلالیت سولفات روی بسیار وابسته به PH خاک است. سولفات منیزیم قابلیت دسترسی روی و جذب توسط ریشه را افزایش می­دهد.
کمبود روی در کشاورزی
بیش ار نیمی از زمینهای زراعی درکشورمان دارای کمبود روی میباشد و باعث کاهش ۵٠ درصدی محصولات ­گردیده است. مانند غلات و درختان میوه (مرکبات، سیب، گلابی و هلو ) به شدت تحت تاًثیر کمبود روی هستند دلایل اصلی کمبود روی در خاکهای کشورمان عبارتست از :
  1. آهکی بودن خاکهای زراعی، PH بالا
  2. مصرف فراوان و بیش از نیاز کودهای فسفاته
  3. وجود غلظتهای بالای بی کربنات در آب آبیاری
  4. عدم استفاده صحیح از کودهای حاوی روی یا سولفات روی
عملکرد روی در گیاه
روی از طریق آوندهای چوبی از ریشه به شاخ و برگها منتقل می­شود.. جابجایی روی از برگهای پیرتر به برگهای جوانتر در زمان نمو دانه نیز اتفاق می­افتد. در گیاهانی که دچار کمبود نیتروژن هستند. لذا نشانه های کمبود روی در هنگام کمبود نیتروژن بیشتر می باشد.
نقش روی در خاک
حلالیت روی بسیار وابسته به PH خاک است. حضور کربنات کلسیم قابلیت دسترسی روی را به دلیل ایجاد PH بالا کاهش داده و نیز با تشکیل کربنات روی ، قابلیت دسترسی روی کاهش می­یابد. مقادیر بالای فسفر در خاک نیز می­تواند باعث کمبود روی شود. وجود مقادیر بیش از حد مس نیز قابلیت دسترسی روی را کاهش می­دهد چون جذب هر دو کاتیون از طریق یک مکانیزم یکسان صورت می­گیرد. بیشترین قسمت روی در ساختمان شبکه­ای خاک وجود دارد و بنابراین غیر قابل دسترس برای گیاه است. روی قابل دسترس در محلول خاک به صورت یونی یا کمپلکس بوده و می تواند بر روی ساینهای تبادلی کانیهای رسی و مواد آلی نیز جذب شود. همچنین روی می­توند به صورت کاتیون دوظرفیتی ، هیدروکسید روی و یا کلرید روی یافت شود.
پیشگیری و درمان
در بسیاری از آنزیمهای موجود در متابولیسم گیاه نقش دارد. مقدار RNA و ریبوزم موجود در سلولها به هنگام کمبود روی بشدت کاهش میابد. روی بطور غیر مستقیم روابط آب در گیاهان را تنظیم میکند. وجود این عنصر برای سنتز اسید آمینه تریپوفان که در تولید اکسین دخالت دارد ضروری است، فقدان اکسین IAA که در اثر کمبود روی رخ میدهد ، باعث عدم رشد دیواره سلولی و کاهش جذب آب در گیاه میشود. روی به شکل کاتیون دو ظرفیتی Zn+٢ جذب گیاه میشود . کمبود روی در باغات جوانی که اراضی آن بکر یا تسطیح شده باشد ظاهر می­شود، لذا توصیه شده است که قبل از اقدام به کاشت درخت وضعیت روی در این خاکها بررسی و نسبت به اصلاح اقدام شود. به دلیل اینکه گیاهان خانواده بقولات مانند شبدر و یونجه قدرت زیادی برای جذب روی دارند و ریشه آنها ، روی را از اعماق خاک به سطح می­آورد .کاشت این گیاهان به عنوان کود سبز برای اصلاح اراضیی که مشکوک به کمبود روی هستند ، توصیه شده است .
روی باید به بصورت محلول در خاک وجود داشته باشد. دو ترکیب سولفات روی و کلات های روی برای اصلاح کمبود روی با توجه به اینکه محول در آب هستند، بسیار مناسب هستند. مقدار مصرف سولفات روی ٢٠٠ تا ۴٠٠ گرم برای هر درخت ، ٢٠تا ۴٠ کیلوگرم در هکتار برای کشت خطی و ۵/١ برابر آن برای کشت دست پاش می­باشد. کلات روی نیز بسیار مؤثر است ولی تهیه سولفات روی ارزانتر و اقتصادی تر است.
علائم کمبود روی در گیاهان مختلف
خسارت مهم کمبود روی ریختن میوه­های درختان دانه­ دار و هسته ­دار در طول تکامل آنهاست و شدیدترین حالت را می­توان در موقعی که سیب به اندازه گردو می­شود مشاهده نمود. در این شرایط گاهاً تا ٨٠ درصد میوه درختان ریزش خواد داشت. در مرکبات کمبود روی با پوست کلفت شدن و ضخیم شدن سفیده و غیر قابل فروش شدن میوه نمایان می­گردد. رنگ سبز یا زرد در برگهای جوان.یا لکه های سوخته در محلهای میان رگبرگها در برگهای نسبتاً مسن.برگهای جوان در انتهای شاخه که بصورت رزت در می آیند کوچک ماندن.باعث خشگیدگی بعضی از بافتها ،تا خیر در رسیدگی و بلوغ و رشد نامناسب میوه ها میشود.
کاربرد و نوع سولفات روی مصرفی در کشاورزی
سولفات روی  بصورت پودری
سولفات روی  بصورت کریستال

کاربرد سولفات آهن در کشاورزی و باغداری

سولفات آهن(III)
Fe۲(SO۴)۳
(به انگلیسی: Iron(III) sulfate) با فرمول شیمیایی Fe۲(SO۴)۳ که به فارسی زاج زرد یا زاج شتردندان و در منابع کهن قلقطار یا زاج رومی خوانده می‌شود، ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۲۴۸۲۶ است. که جرم مولی آن ۳۹۹.۸۸ g/mol (anhydrous)489.96 g/mol (pentahydrate) 562.00 g/mol (enneahydrate) می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، بلورهای سفید متمایل به خاکستری است. سولفات آهن ۳ ظرفیتی کاربرد کمتری دارد چرا که از رطوبت بالایی برخوردار است.
مشخصات کود سولفات آهن
سولفات آهن به دو صورت سولفات آهن آبدار (FeSO۴.٧H٢O) با ١٨ درصد آهن و سولفات آهن خشک(FeSO۴.H٢O) با ٢٠ درصد آهن کاملاً محلول در آب تولید و به صورت کریستاله و پودری عرضه می نمائیم. سولفات آهن برای برطرف کردن زردی و رنگ پریدگی برگها، افزایش میزان کلروفیل و فتوسنتز گیاه بسیار مفید می باشد. آهکی بودن خاکها،PH بالا، ماده آلی کم و بی کربنات زیاد در آب آبیاری از عواملی هستند که قابلیت استفاده این عنصر را برای گیاهان محدود کرده و خسارات جبران ناپذیری را بر میزان تولید و کیفیت محصولات وارد می نماید. علائم و عوارض ناشی از کمبود این عنصر در اکثر نقاط ایران و در اغلب محصولات به فراوانی به چشم می خورد. استفاده از سولفات آهن به همراه ماده آلی، گوگرد و باکتری تیوباسیلوس باعث بهبود شرایط تغذیه ای گیاهان شده و مصرف آن در دراز مدت می تواند کمبودآهن را برطرف سازد. آهن بصورت فرو Fe+٢ جذب گیاه میشود. با وجود اینکه مقدار این عنصر در خاکها زیاد است اما علائم کمبود آن به وفور گزارش شده است. در خاکهای قلیایی و اسیدی به علت فقدان آهن محلول، این کمبود بروز میکند، مضاف بر آن مقدار بیش از اندازه برخی از عناصر مانند فسفر، روی، مس، منگنز و نیکل در خاک میتواند به ایجاد این کمبود کمک کند.آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد همه گیاهان می‌باشد که باعث تشکیل کلروفیل و بالا بردن سبزینگی گیاه و افزایش رشد و گلدهی و باردهی محصول می شود و درصورت کمبود آن کلروفیل به مقدار کافی در سلولهای برگ ایجاد نمی‌شود و برگها رنگ پریده به نظر می‌‌آیند. البته بجز رگبرگها، کل سطح برگ زرد رنگ می‌شود وابتدا این علائم در برگهای جوان وقسمت بالای ساقه مشاهده می‌شود و به تدریج کل گیاه را در بر می‌گیرد. آهن : مهمترین عمل آهن حضور در سیستمهای آنزیمی گیاه است. وجود آهن برای سنتز کلروفیل ضروری است زیرا کمبود آن باعث زردی یا کلروز در برگها میشود. اهمیت آنزیمهای آهن دار به ویژه سیتوکرومها در عمل تنفس گیاه واضح است.
زمان و مقدار مصرف سولفات آهن
نباتات زراعی: هنگام تهیه بستر بذر همراه با سایر کودهای زمستانه به میزان ١٠٠ تا ٢٠٠ کیلو گرم در هکتار زیر خاک مصرف می شود.
محلول پاشی: درختان میوه به نسبت ٣ تا ۵ در هزار و در محصولات زراعی به نسبت ٣ تا ۴ در هزار محلول پاشی می شود. در زمین کشاورزی و باغات سولفات آهن از طریق جایگذاری عمقی (موضعی،چالکود و نواری) و محلول پاشی قابل مصرف است. در خاکهای سبک با آب آبیاری نیز می تواند مورد استفاده قرارگیرد.
درختان: در زمستان در قسمت میانی سایه انداز به همراه کود حیوانی و گوگرد به صورت چالکود یا کانال کود به میزان ۵٠٠ تا ١٠٠٠ گرم به ازاء هر درخت بارور مصرف می شود.
هنگام ظهور گل و اوایل دوره تشکیل میوه نباید سولفات آهن را محلول پاشی کرد .
کاربرد و مصارف سولفات آهن
مصرف سولفات آهن به صورت ١ تا ٢ سال در میان، از کمبود این عنصر جلوگیری می کند.
مصرف این سولفات مخلوط با کود حیوانی خصوصاً در محدوده فعالیت ریشه به صورت چالکود زمستانه باعث افزایش کارآیی کود سولفات آهن می شود.